30 năm trước, đúng vào ngày này (7-1-1979), nhân dân Campuchia với sự giúp đỡ của quân tình nguyện VN đã giải phóng Phnom Penh, lật đổ ách thống trị của Khơme Đỏ.
Tháng 4-1975, khi người dân Campuchia còn chưa kịp ăn mừng việc chính quyền Lon Nol (thân Mỹ) bị lật đổ thì tất cả bàng hoàng nhận được lệnh từ chính quyền Pol Pot: sơ tán toàn bộ khỏi Phnom Penh và các thành phố, thị xã chính của đất nước! Đàn ông, đàn bà, già trẻ, sư sãi, nhà giáo, nhà buôn, sinh viên... bị lùa đi như những bầy nô lệ. Những người sơ tán được tuyên truyền là phải ra đi để tránh những cuộc ném bom của Mỹ.
Tàn bạo cùng cực
Chính quyền mới sát hại bất cứ ai bị nghi ngờ “có dính líu đến hoạt động thị trường tự do”. Những người bị nghi ngờ là tư bản gồm tất thảy những người có nghề nghiệp và hầu hết những ai được học hành, dân thành thị hay từng có liên quan đến các chính phủ nước ngoài. Thậm chí chỉ cần là người đeo kính cũng có thể bị sát hại. Xã hội Campuchia chỉ sau một đêm bị biến thành một trại tập trung khổng lồ. Mục đích của chính sách này là để biến người thành thị, trí thức (gọi là “người mới”) trở thành “những người cũ” (chưa bị nhiễm độc tư bản, nông dân…) thông qua lao động nông nghiệp. Toàn bộ dân cư phải lao động tập trung trong những hợp tác xã hay các chương trình lao động cưỡng bức.
Kho tạm của Bảo tàng Hà Nội là một dãy nhà cấp 4 cũ kỹ, khuất sâu trong ngõ chùa Hưng Ký. Để đến được đây, bộ 78 con dấu các tiểu khu Hà Nội xưa đã trải qua chặng đường tới mấy mươi năm khi “giở mình” đi lên thành phường, quận.
26 năm lưu kho
Hiện tại, vì chưa có nơi trưng bày, bộ 78 con dấu của các tiểu khu Hà Nội xưa đang được bảo quản trong kho lưu trữ của bảo tàng Hà Nội tại ngõ chùa Hưng Ký (phố Minh Khai, quận Hai Bà Trưng).
Kho lưu trữ này là một dãy nhà cấp 4 nằm lọt thỏm giữa một khu dân cư đông đúc. Là một khu đất khép kín, có tường rào bao quanh nên nhiều người dân sống xung quanh không hề biết họ đang sống chung với một “kho báu” ngay sát nách nhà mình.
Bà Nguyễn Thị Mai, Phó phòng kiểm kê, bảo quản Bảo tàng Hà Nội không giấu nổi ngạc nhiên và cứ liên hồi hỏi vì sao chúng tôi biết được câu chuyện những con dấu này mà tìm đến. Ngay cả cán bộ của Bảo tàng Hà Nội, không hẳn ai cũng biết tới sự tồn tại của bộ 78 con dấu tiểu khu Hà Nội xưa, đang nằm tại kho bảo tàng.
Hiện tại, Bảo tàng Hà Nội cũng chưa công bố việc phát hiện về bộ con dấu quý này. Nhưng theo bà Mai, để chuẩn bị cho ngày ra mắt công chúng, tất cả hồ sơ, lai lịch mỗi chiếc dấu đã được hoàn chỉnh từ lâu.
Tình cờ bộ con dấu quý được phát hiện vào năm 2007 nhân cuộc triển lãm về các thời kỳ lịch sử của Quốc hội. Vào thời điểm đó, Bảo tàng Hà Nội là đơn vị được giao nhiệm vụ đi sưu tập và trưng bày, các cán bộ phải lặn lội khắp nơi để tìm ra cho đủ số hiện vật liên quan đến chủ đề này. Việc tìm ra bộ dấu nằm ngoài dự kiến.
Phim do các nhà làm phim Nhật Bản thực hiện từ 1962-1969. Đây là những thước phim màu dầu tiên về lễ quốc tang được công bố có chứa nhiều hình ảnh, tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phim do Đài truyền hình Việt nam mua bản quyền và phát sóng. LSVN đã ghi lại. Mời các bạn theo dõi.
