Nhân vật

“Tôi pháp danh Thích Quảng Đức, hòa thượng trụ trì chùa Quán Thế Âm Phú Nhuận (Gia Định). Nhận thấy nước nhà đương lúc ngả nghiêng, tôi là một tu sĩ mệnh danh trưởng tử của Như Lai không lẽ cứ ngồi điềm nhiên tọa thị để cho Phật pháp tiêu vong, nên tôi vui lòng phát nguyện thiêu thân giả tạm này cúng dường chư Phật để hồi hướng công đức bảo tồn Phật giáo...” - Trích thư tâm nguyện của Hòa thượng Thích Quảng Đức.

Ngày 26-1-1930, tại Mỹ Xá (Nam Sách, Hải Dương), hội nghị đại biểu toàn quốc của Việt Nam Quốc dân đảng quyết định khởi nghĩa đồng loạt ở một số tỉnh Bắc kỳ vào đêm 9 rạng ngày 10-2-1930. Do quá trình chuẩn bị gặp nhiều trắc trở, Nguyễn Thái Học quyết định hoãn ngày khởi nghĩa đến 15-2. Nhưng ở nhiều địa phương, khởi nghĩa vẫn bắt đầu vào đêm 9 rạng 10-2. Nơi nổ súng đầu tiên và quyết liệt nhất là Yên Bái (do đó có tên gọi chung là khởi nghĩa Yên Bái).

Ở Yên Bái, Phú Thọ, nghĩa quân chiếm một số nơi nhưng không giữ được, ngay sáng 10-2 bị dập tắt. Ở Hà Nội chỉ kịp tạo ra một số vụ nổ bom ở sở cảnh sát, sở mật thám... Ở Kiến An, Hải Dương, mãi đến ngày 15-2 mới nổi dậy, chiếm được Vĩnh Bảo (Hải Dương) và Phụ Dực (Thái Bình), nhưng không đánh chiếm được Phả Lại, Hải Dương. Khởi nghĩa Yên Bái thất bại, những người lãnh đạo chủ chốt (Nguyễn Thái Học, Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính, Đoàn Trần Nghiệp...) bị bắt và bị kết án tử hình.

Năm 1931, sau khi khởi nghĩa Yên Bái thất bại, 525 tù nhân Việt Nam bị bắt đày đi Côn Đảo, sau đó bị đày biệt xứ sang Guyane thuộc Pháp và giam tại một trong những nhà lao ở Cayenne, gọi là nhà lao An Nam. Gần 80 năm qua, sự kiện đó dường như ít còn được mấy ai nhắc đến nữa.

Cuộc nổi dậy kháng Pháp bất thành, kinh đô Huế bị thất thủ ngày 23-5 năm Ất Dậu (1885). Vua Hàm Nghi theo phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết chạy ra Tân Sở và ban chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu và toàn thể dân chúng nổi dậy chống Pháp. Ba năm cầm đầu ngọn cờ của toàn dân tộc đấu tranh kháng Pháp, công cuộc chưa thành thì cuối năm 1888 vua Hàm Nghi bị tên tội thần phản chủ Trần Quang Ngọc bắt nộp cho Pháp. Không thể mua chuộc được ông vua trẻ lúc ấy chỉ mới 18 tuổi, thực dân Pháp đã đưa vua xuống tàu La Comète vào Sài Gòn, rồi đưa qua tàu Biên Hòa, lưu đày biệt xứ sang Algeria...

Ai đã từng xem bộ phim "Biệt động Sài Gòn" chắc hẳn sẽ thấy nhiều tình tiết trong phim được lấy từ những chiến công vang dội có thực của các chiến sĩ Biệt động, một lực lượng cảm tử, đặc công tinh nhuệ của quân giải phóng với lối đánh "sáng tạo, linh hoạt, thoắt ẩn thoắt hiện, lấy ít đánh nhiều, đến không có bóng hình, đi không để dấu vết"... đã gây nên những thiệt hại kinh hoàng, reo rắc nỗi sợ hãi cho đối phương.

Vị công thần của chúa Nguyễn ở Đàng Trong, có công khai mở các vùng đất phía nam: đánh dẹp cuộc nổi dậy của Bà Tranh xứ Chiêm Thành và lập trấn Thuận Thành (Thuận Hải); sau lại dẹp cuộc nổi dậy của A Ban liên kết với một viên quan địa phương, được đề bạt làm trấn thủ dinh Bình Khang (Khánh Hoà). Năm 1698, làm thống suất kinh lược sứ lập phủ Gia Định. Trong hơn một năm nhậm chức, ông thành lập các đơn vị hành chính, huyện, xã và các cấp chính quyền tương ứng kéo dài lãnh thổ Đàng Trong trên vùng đồng bằng sông Cửu Long. Sau khi mất, được nhiều nơi ở Gia Định thờ làm thành hoàng.

Với chiến thắng Bạch Đằng giang oanh liệt đánh bại quân Nam Hán (938), Ngô Quyền là người đầu tiên mở ra một thời đại mới, độc lập tự chủ, của dân tộc ta sau hơn 1000 năm bị phong kiến phương bắc đô hộ.

"Không thể nhớ hết đã bao lần bà mang theo người những tài liệu tối mật có ảnh hưởng đến cục diện toàn miền Nam và đến sinh mạng cá nhân tôi". (Phạm Xuân Ẩn)

Bà là người giao liên, đồng đội của "Điệp viên hoàn hảo" Phạm Xuân Ẩn.  Chỉ mấy tháng sau ngày miền Nam giải phóng, cùng với ông Phạm Xuân Ẩn, bà được tuyên dương Anh hùng LLVT ngay đợt đầu tiên sau ngày thống nhất đất nước và thăng quân hàm thiếu tá ngành tình báo.

Mạc Đĩnh Chi (1280-1346) tự Tiết Phu, làm quan đời Trần Anh Tông. Nổi tiếng với tài ứng đối, học vấn uyên thâm. Ông được mệnh danh là lưỡng quốc Trạng nguyên do vừa là trạng nguyên của Việt Nam và cũng được phong làm trạng nguyên Trung Quốc khi sang sứ.

Điệp viên hàng đầu của Việt Nam hoạt động tình báo giữa trung tâm Sài Gòn 23 năm mà vẫn không bị lộ, thậm chí đến ngay sau những ngày đất nước vừa được giải phóng, chính quyền địa phương đã khẩn cấp báo với Ủy ban quân quản là phải bắt ngay “tay CIA gộc còn nằm lại để thực hiện kế hoạch hậu chiến”...

Người đầu tiên truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê Nin vào Việt Nam, lãnh tụ của nhân dân Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ... Người được nhân dân Việt Nam yêu quý gọi bằng một danh xưng thân thiết, gần gũi mà tôn kính: Bác Hồ. Người được cả thể giới kính trọng, khâm phục và tôn vinh là Danh nhân văn hóa của thế giới.